Yere yaymak ve duvarları kaplamak için örme veya düğümler bağlamak suretiyle yünden veya ipekten dokunan normal boydaki dokumalardır.
Halıları üretim tekniklerine
göre el dokuma halılar ve makine halıları (fabrika halısı) olarak
ayırdıktan sonra kullanım alanları ve özellikleri açısından halı modelleri şunlardır :
• Antika halılar
• Modern halılar
• Duvardan duvara halı
• Karo halı
• Makina halısı
• El dokuma halı
• Kilim
• Cami halıları
• Yolluk
• Seccadeler
Ayrıca halı modellerini üretilen ülke veya bölge veyahut ile göre de tasniflemek mümkündür.
• Iran halıları
• Hindistan (Hint) Halıları
• Çin halısı
• Şark halıları
• Uşak halısı
• Beyşehir halısı
• Kayseri
• Sivas
• Hereke
• Konya
• Kırşehir
• Isparta halısı
• Bergama
• Kula
• Gördes
• Milas
• Çanakkale
• Selçuklu halıları
• Eski Türk ve Osmanlı halı modelleri
• Saray halıları
Antika halılar: Antika halılar evimizde her gün üzerine bastığımız halılardan çok farklıdır. Onlar en az bir Picasso tablosu kadar değerli sanat eserleridir. Dünyanın en ünlü müzayedelerinde astronomik rakamlara alıcı bulan antika halılar ile ilgili Dede Moore’un söylediklerine kulak verelim. Eski ve antik halılar konusunda uzman olan Dede Moore “Bir halının antika olduğunu nasıl anlıyorsunuz?” sorusuna, “eski halılar eldeki malzemelerle yapılırdı. Bu malzemeler arasında bitkisel boyalar da vardı. Bugünkü halılar giysilerde de kullanılan krom boyasıyla yapılıyor. Krom boyası çok daha parlak ve açık renkler ortaya çıkarıyor. Bitkisel boyalar gölge yaparak halıların daha güzel olmasını sağlıyor.
Halıların yaşını tahmin etmenin bir yolu desenin niteliğine bakmaktır. Eski halılarda daha fazla görsel öğeler vardır ve daha ilginçtirler. Antika halılar onları dokuyan insanların hayat tarzlarına göre sınıflandırılır. Örneğin, göçebe kavimlere ait halıların hatırlaması kolay basit desenleri vardır. Ayrıca bu halılarda kullanılan renklerin sayısı çok azdır. Bu renkler kırmızı, mavi ve fil dişidir.
Karo Halı
Karo halılar daha ekonomiktir. Fire yok denecek kadar azdır, mekanın ölçüleri ne ise kullanılan halı miktarı hemen hemen aynı metrajdadır. Döşenmesi kolaydır. Karo halı fazladan bir taban döşemesine ihtiyaç göstermez.” •
Karo Halı Özellikleri • ısı ve ses izolasyonu Yürüme rahatlığı• Hav bırakmazlık • Konfor • Döşeme kolaylığı • Çevre dostu
El Halısı
İpek halılar : Asaletin, ihtişamın, zenginliğin simgesidir. 1950 yıllarında Kayseri ve yöresinde, yün halıcılık yavaş yavaş ipek ile tanışmaya başlamıştır. Dünyanın en kaliteli ipeği, Bursa ve yöresinde üretilmektedir. Ancak, Marco Polo'dan bu zamana ipek, tüm ülkelerin vazgeçilmez dokuma hammaddesi olmuş ve insanlar buna ulaşabilmek için Çin'den Avrupa'ya çok uzun yollar katetmişlerdir.
Oluşumu bile mucize olan ipeğin doğuşu, ipek böceğinin kendi etrafında yaptığı koza ile başlar. Uzun işlemlerden sonra ip haline getirilir. Daha sonra halı olarak dokunmaya başlanır. 1 m2 ipek halının, yaklaşık 4 ile 6 ayda dokunduğunu düşünecek olursak, ipek halıların kıymetini daha iyi anlayabiliriz.
Derbent
Kazak halıları içinde tarihçesi en eski olanıdır. %100 saf yün ve kök boyalarla çalışılır. Orjinal eskileri antikadır.
Perepedil
Kazakistanın kuzeybatı bölgesi olan Perepedil, Kazak Türklerinin el dokuma halı becerilerinin
Kilim, ince bir halı tipidir. Diğer halılardan çok daha kısa bir süre içinde ve çok daha ucuz üretilir. Eski Türkçede "seccade" anlamına gelir. Anadolu'da yün kilimler elde dokunur. Dünyanın en eski kiliminin, M.Ö. 5. yüzyıla ait Türk kilimi olduğu saptanmıştır.
Milas Halılarının Motif Ve Renk Özellikleri :
Milas halılarının motifleri XVIII. yy. ortalarından başlayarak çeşitli yöre halılarının etkisinde kalmıştır. İlk etki Gördes seccadelerinden gelmiş XIX yy.’a değin sürmüştür. Bu özellikle su ve eğme motiflerinde belirgindir. Bunu XIX yy.’da Bergama ve Mucur halılarının etkisi izler. Bu dönemde, halının motif bölümü daralır, bordur genişler. Hemen hemen aynı süreçten geçen Gereme ve Karacahisar halıları, daha çok dokumalarıyla ayrılır. Gereme halıları seyrek, Karacahisar halılarıysa sık düğümlüdür. Gereme halıları seccade olarak da anılmaktadır.
Çeşitli etkilerin görülmesine karşın Milas halıları, geniş bordürleri, atkı ve çözgü ipliklerinin yün oluşu, kilim motiflerini andıran stilize hayvan ve bitki motifleri, göbeği çevreleyen iki dikdörtgen ve sık rastlanan mat al, sarı, sarı-yeşil, turuncu ve canlı mavi renkleri vb. özellikleriyle tanınmıştır.
Hint Halıları
Bu halıların genel özellikleri oldukça zengin, aristokratik ve zariftir ancak İran sanatına yakın soyut ve ideal bir zarafete sahip değildir. Tüm Hint halıları asimetrik düğüm ile dokunmaktadır ve bu özel yoğun düğümleme tekniği ile dikkat çeker. Bu düğümleme tekniği, halılara gerçekçi biçimsel detayları aktarmak için oldukça uygundur.”
Hint halılarını karakterize eden başlıca taraf; sarı, pembe, açık mavi ve yeşil gibi oldukça canlı renklerden oluşan renk paletidir. Bunun dışında halılarda en çok göze çarpan özelliklerden biri de sadece arka fonda kullanılan ve lac kırmızı adı verilen tipik kırmızı renktir. Hint tasarımları, İran tarzından miras kalmış olsa da, asimetrisi ve gerçek ile detaylara yoğunlaşan güçlü resimleri ile tanınır. Halılar üzerindeki süslemeler, genellikle doğal çiçekli desenlerden oluştuğu gibi biçimsel sahneler de bulunur. Halı üzerindeki kompozisyonlar özenilmiş değildir.
|